AŞI BULAŞICI HASTALIKLARDAN KORUNMANIN EN ETKİN, EN UCUZ VE UYGULANMASI EN KOLAY YÖNTEMİDİR
Bu nedenle biz çocuk hekimleri, bulaşıcı hastalıklara karşı aşılanmak her çocuğun hakkıdır diyoruz. Çocuklarda aşı uygulaması üç amaçla yapılır; Çocuğu ciddi yan etkileri ve ölüm riski olan hastalıklara karşı korumak primer amaç olmakla beraber, aşılama oranını yükselterek toplumdaki bulaşıcı hastalık salgınları önlenir ve yaygın aşılama ile toplum düzeyinde bağışıklık sağlanır. Toplum düzeyinde bağışıklık sağlanması ile aşılara karşı kesin kontraendikasyonu olan çocukların da korunması sağlanmış olur. Bilindiği gibi çiçek hastalığı dünyadan aşılama sayesinde yok edilmiştir. Kızamık ve çocuk felcinin de 2010 yılında dünyadan kaldırılması için aşı kampanyaları sürdürülmektedir. Tetanoz aşısı sayesinde tetanoz görülme sıklığı çok azalmıştır.
Aşı takvimi
Her ülkenin Sağlık Bakanlığının saptadığı sık görülen hastalıklar farklılıklar gösterebileceğinden, üniversal olan difteri, boğmaca, tetanos ve çocuk felci dışında bir çok aşı farklılıklar göstermektedir. Ülkemizde Sağlık ocaklarında ücretsiz yapılan aşılar, yukarda saydıklarım yanında hepatit B, verem(BCG) ve kızamık aşısıdır. Ancak Sağlık Bakanlığının karşılamadığı ama yine de her çocuğa yapılması önerilen Hemafilus İnfluenza B , kızamıkçık-kabakulak, su çiçeği ve hepatit A aşılarınında rutin sağlam çocuk muayeneleri sırasında önerilen yaşlarda yapılması gereklidir.
Türk Pediyatri Kurumunun önerdiği aşılama cetvelinde; hepatit B aşısı 0,1 ve 6. aylarda, Difteri-Boğmaca-Tetanoz-Çocuk felci 2,4,6,18. aylar ve 4-6 yaşta, dT( difteri- tetanos) 10-12 yaşında, Hemofius İnfluenza B aşısı 2,4,6, ve 18. aylarda, Hepatit A aşısı 2 ve 2,5 yaşında, su çiçeği 1 yaşında, kızamık 9. ayda , kızamık-kızamıkçık ve kabakulak 15. ayda ve 4-6 yaşında önerilmektedir.
ABD de her çocuğa 2,4,6 ve 12-15. aylarda yapılmakta olan prevnar adlı pnömokok konjuge aşısı ülkemize de yakın zamanda gelmiştir. Pnömokoklar çocukluk çağındaki üst ve alt solunum yollarının bakteriyal enfeksiyonlarının başlıca nedenidir. Pnömokok aşısı rutin aşılama takvimine girdiğinden beri ABD de bu enfeksiyonlarda belirgin azalma saptanmıştır. Ülkemizde de bu aşı yaygınlaşırsa, bu enfeksiyonlarda azalma olacağı şüphesizdir. Ayrıca grip aşısıda artık 6 ayın üzerindeki tüm çocuklara önerilmeye başlanmıştır. 3 yaşın altında yarım doz ve ilk yapılan sene 1 ay arayla 2 doz önerilmektedir. 9 yaşın üzerinde ilk kez yapılsa da tek doz yeterlidir.
Grip aşısının yaygınlaşması ile okullardaki ve toplumdaki grip salgınlarının azaltılacağı düşünülmektedir. Yuvalardaki ve evlerdeki çocuk bakıcılarının da grip aşısı ve PPD kontrollerinin mutlaka yapılması önerilmektedir.
Aşılardaki cıva içeriği
Aşıların içeriğinde aktif bağışıklığı tetikleyen antijenin yanı sıra bu antijenin taşındığı sıvı ile koruyucu maddeler bulunur. Antijeni stabilize etmek aşıda bakteri üremesini önlemek amacı ile thiomersol gibi kimyasal maddeler, neomisin, streptomisin gibi antibiyotikler kullanılır. Ülkemizde yakın zamanda bir gazete haberi ile thiomersal in otizme neden olduğu gündeme gelmiş ve bu da kamu oyunda büyük bir reaksiyon oluşturmuştur. Bunun üzerine Türk Tabipler birliği ve Türk Pediyatri Kurumu bir yazılı bir basın açıklaması yapmıştır.
Aşı koruyucu maddelerinde biri olan Thiomersal, Etil cıva maddesinin organik bir bileşiğidir ve 1930 lu yıllardan beri özellikle çoklu aşılarda bakteri üremesini engellemek için kullanılmaktadır. Halen Sağlık Bakanlığının Türkiye genelinde uyguladığı DBT (difteri-boğmaca-tetanos), Hepatit B, TT (tetanos), Td (tetanos-difteri) aşılarında bulunmaktadır. Bu aşılar Dünya Sağlık Örgütünün ve Sağlık Bakanlığının benimsediği ulusal aşı takvimi doğrultusunda Sağlık Ocakları ve Ana Çocuk Sağlığı Merkezlerinde ücretsiz olarak tüm çocuklara uygulanmaktadır. Özel hastahane ve muayenehanelerde yapılan ücretli olan tek dozluk kombine aşılar ( DBT-IPV-HIB) ile hep B aşıları ise Thiomersal içermemektedir.
İlk defa dünyada aşılardaki thiomersal'in otism ve birtakım nörolojik durumlara sebep olduğu 2000 li yılların başında gündeme geldi. O zamandan beri bu konuda birçok bilimsel çalışma yapıldı. Dünya Saglik Örgütü Aşı Güvenligi Genel Komitesinin (GACVS) yaptığı ayrıntılı araştırmalar ışığında; Avrupa İlaç Ajansi (EMEA) Patentli Tibbi ürünler Kurulu'nun (CPMP) Mart 2004'teki çalışmasında da Thiomersal içeren aşılarla yapılan bağışıklama ile özel nörolojik gelişim bozukluklari arasinda bir ilişki olmadığı saptanmstir. Amerika Birleşik Devletleri, otizm ile aşılardaki cıvanın ilşkisinin kanıtlanmadığını belirtmekle beraber 2001 yılında thiomersal i aşı içeriğinden kaldırdı.
Aşıların yan etkileri ve kontraendikasyonları
Aşılar ile uygulanan enfeksiyöz ajan, canlı zayıflatılmış veya ölü inaktif olabilir. Kızamık, kızamıkçık, kabakulak, su çiçeği ve oral polio aşıları canlı zayıflatılmış virus aşılarıdır. Bu aşıların uygulanmasından sonra aktif enfeksiyon gelişse de gerçek hastalığa göre çok hafiftir. Ancak canlı aşıların, bağışıklık sistemi baskılanmış bireylerde uygulanması ağır hastalığa sebep olabileceğinden genellikle kontraindikedir.
Tüm aşılardan sonra aşı yapılan yerde lokal reaksiyon ve ilk 24 saat içinde ateş olabilir. Ağır anafilaktik reaksiyon oldukça nadirdir ve eğer aşıya bağlı olduğu düşünülürse aynı aşı tekrarlanmaz. Örneğin grip aşısı, yumurta allerjisi olan veya ciddi reaksiyon geliştirmiş kişilere yapılmaz. Hafif gribal enfeksiyon veya ateş aşı yapılması için kontraendikasyon değildir.
Kuduz aşısı
Kuduzla Temas Sonrası korunma Önerileri:
