|
Türkiye'deki şeker hastaları ara öğünlerini düzenli
yemiyor ve günde sadece 19 dakika fiziksel aktivite
yapıyor.
Türkiye'de diyabet uzmanları tarafından yayınlanan
Diabet Bilimi adlı dergide basılan ilmi araştırma
sonucunda Türk diyabet hastalarının ara öğünlerini
hiçbir şekilde düzenli olarak yemedikleri, açlık krizine
girdiklerinde unlu gıdalar ile meşrubatları haddinden
fazla tükettikleri ve spor yapma alışkanlıklarının hiç
olmadıkları tesbit edildi. Şeker hastalarının beslenme
ve egzersiz alışkanlıklarının irdelendiği araştırmayı
Metropolitan Florence Nightingale Hastanesi
Endokrinoloji ve Metabolizma Uzmanı Doç. Dr. Selçuk Can
yürüttü. Araştırmaya katılan yaşları ortalama 51 olan
10 erkek, 10 kadın hastanın beslenme ve egzersiz
verileri bilgisayar ortamında değerlendirildi.
Çalışmaya katılanlar Türkiye'deki tipik diyabet
hastalarını temsil ediyorlardı. Kan şekerleri hafif
yüksek (açlık: 173 mg/dl), kiloları fazla idi. Hiçbiri
insülin kullanmıyor, ilaçlar ile tedavi ediliyorlardı.
Araştırmanızda diyabet hastalarının beslenme
alışkanlıklarının nasıl olduğunu buldunuz ?
Olumlu bir gösterge olarak hastaların kahvaltı ve akşam
yemeği yeme alışkanlığı çok yüksek düzeyde idi. Şeker
hastaları düzenli olarak %95 kahvaltı, % 70 öğlen, % 100
oranlarında akşam yemeği yiyiyordu. Olumsuz beslenme
alışkanlıklarının başında ara öğün tüketiminin az olması
geliyor. Şeker hastalarının %60 kadarı düzenli kuşluk
ara öğünü (saat 10.30), %60 kadarı ikindi kahvaltısı,
sadece % 55 kadarı düzenli gece ara öğünü tüketiyordu.
Hastaların %15 kadarının gece uyanıp yemek yemeleri
şişmanlamalarına neden oluyor. Çünkü gece tüketilen
gıdaları vucüdun uykuda iken yakması imkansız, bunlar
direk yağa çevriliyor. Diyabet hastaları ara öğünlerini
düzenli tüketmedikleri için sık sık açlık krizine
giriyorlardı. Hastaların açlıklarını bastırmak için en
fazla unlu gıdaları tercih ettiklerini tesbit ettik. Bu
durum hem kan şekerlerinin yükselmesine hem de kilo
vermelerinde zorluğa sebep olmaktadır. Düzenli ara öğün
almayanların oranı % 40 idi.
Yaptığınız araştırma sonuçlarına göre şeker
hastalarının yaptıkları doğrular hangileridir ?
İstanbul'daki diyabet hastalarının verilen eğitimler
sonucunda bazı olumlu alışkanlıklar geliştirdiklerini
gördüm. Aşırı ekmek tüketenlerin oranı sadece %20 gibi
düşük bir rakam idi. Bu rakam ekmeğin çok tüketildiği
ülkemiz için bence çok iyi. Diyabetlilerin %65
kadarının beslenmelerinde baklagil bulundurması da
dengeli beslenme için önemli. Baklağillerin şeker
hastalığında yasak olduğu savı bugün tarihe karışmıştır.
Yaptığımız araştırmada tereyağ tüketim alışkanlığının
da ülkemizde terk edilmeye başladığını tesbit ettik.
Şeker hastalarının sadece %10 kadarı tereyağ tüketiyordu
ve bu da oldukça iyi bir rakam.
Yaptığınız araştırma sonuçlarına göre şeker
hastalarının yaptıkları yanlışlar nelerdir ?
Diyabetlilerin her hafta ortalama iki kutu meşrubat
tüketmeleri kan şekerlerini arttırıyor. Çalışmaya
katılanlar %10 margarin, %80 sıvı yağ (%45 zeytinyağı),
%10 tereyağı tüketiyordu. Zeytinyağı tüketiminin daha
artması gerekir. Bir meyve cenneti olan ülkemizde meyve
tüketiminin de yavaş yavaş azalmaya başladığını gördük.
Şeker hastalarının %30 kadarı tavsiye edilen
miktarlardan daha az meyve tüketiyordu.
Şeker Hastalarının egzersiz düzeyi ne durumda ?
Yaptığımız çalışmaya katılan şeker hastalarının
sadece %60 kadarı düzenli spor yapıyor; %40 kadarı hiç
spor yapmıyordu. Egzersiz olarak %50 oranında yürüyüş,
ikinci sırada %10 oranında yüzme yapılıyordu. Futbol,
basketbol gibi fazla kalori yakan sporlar hiç tercih
edilmiyordu. Şeker hastalarının haftalık egzersiz süresi
138 dakika idi ve bu ortalama günlük 19 dakika egzersize
karşılık geliyordu. Halbuki bu sürenin en az birbuçuk
katı rutin egzersiz olarak tüm şeker hastaları
tarafından benimsenmelidir. Amerikan Diyabet Cemiyeti
diyabetlilerin günlük en az 30 dakika egzersiz
yapmalarını tavsiye etmektedir. Prof. Dr. Altan Onat
kendi yaptığı TEKHARF Çalışmasında Türk toplumunda
fiziksel inaktivitenin çok yaygın olduğunu tesbit etmiş
ve ülkemizde fiziksel inaktivitenin koroner kalp
hastalığı ölümlerine sebep olduğunu göstermiştir.
Fiziksel inaktivite Türk toplumunda diastolik kan
basıncı (küçük tansiyon yükselmesi), kan şekeri ve
yüksek bel kalça oranı (göbekte yağ birikmesi) ile
ilişkili bulunmuştur.
Araştırmanızın sonuçlarına göre hangi mesajları
verebilirsiniz ?
Şeker hastalarına yönelik eğitim programlarında
diyabetlilerin özellikle öğlen yemekleri ve ara
öğünlerini düzenli tüketmeleri, öğün atlamamaları, gece
yemek yememeleri, meşrubat tüketiminin azaltılması
vurgulanmalı ve spor yapanların oranının artması
sağlanmalıdır. |
