Çocukluk çağında gördüğümüz kalp hastalıklarını Konjenital (doğumsal) ve Edinsel (sonradan görülen) olarak iki ana grupta toplamaktayız. Erişkinlerin aksine çocukluk çağında görülen kalp hastalıklarının büyük bölümünü konjenital kalp hastalıkları oluşturmaktadır. Konjenital Kalp Hastası olan çocuklar kalpte yapısal birtakım bozukluklar ile doğarlar. Bu yapısal bozukluklar hamileliğin çok erken dönemlerinde, çoğu kez anne henüz hamile olduğunun farkında bile olmadığı dömende, kalbin normal gelişiminin etkilenmesi sonucudur. Çoğu kez kalbin normal gelişmesini bozan etkenin ne olduğu bilinmemekle birlikte bazı viral hastalıkların (Kızamık, kızamıkçık, kabakulak, soğuk algınlığı ekeni olan bazı mikroplar v.s) bunda rol oynadıkları gösterilmiştir. Ayrıca kalıtım (Genler yolu ile) ve kromozom anomalileri de (Down sendromu olan çocuklarda kalp hastalığı riski % 50’dir) doğuştan kalp hastalığı oluşması riskini arttıran faktörler arasında sayılmaktadır. Yine hamilelik sırasında, özellikle ilk 3 ayda kullanılan bazı ilaçların (Sara ve sinir hastalıkları tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar) ve alkolün kalp gelişiminde bozukluklara neden olduğu bildirilmiştir. Kalpte görülen bu yapısal bozuklukların önem derecesi, odacıklar arasında küçük bir “delik” gibi basit bir problemden, kalbin bir yada birkaç odacığının veya kapakçığının oluşmaması gibi çok daha karmaşık ve ağır hastalıklara kadar değişebilmektedir.

Her anne adayı için konjenital kalp hastalığı olan bir çocuk doğurma olasılığı 1000 doğumda 8’ dir. Buna göre ülkemizde yılda yaklaşık 10.000 ile 15.000 çocuk konjenital kalp hastalığı ile doğmaktadır. Bu sayının yaklaşık yarısını bir yaşından önce  cerrahi mudahele gerektiren önemli hastalıklar oluşturmaktadır. Eğer anne-babanın konjenital kalp hastalığı olan bir çocuğu varsa  sonraki çocuklarda risk normalin yaklaşık  iki katı kadar artmaktadır (16/1000). Anne yada babada doğuştan kalp hastalığı olması durumunda ise,  hastalığa ve hastalığın anne yada babada olmasına göre doğacak çocukta risk %2 ile %16 arasında değişebilmektedir. Günümüzde bu konuda eğitim almış uzmanlar tarafından uygulanan “Fetal Ekokardiografi” yöntemi ile riskli gebeliklerde, gebeliğin 16. ile 20. Haftaları arasında bebeğin kalbinin incelenmesi ve major kalp anomalilerinin belirlenmesi mümkün olmaktadır. Ancak henüz anne karnında herhangi bir tedavi söz konusu değildir.

Çocuklarda kalp hastalıkları nasıl ve ne zaman ortaya çıkar ?
Önemli doğumsal kalp hastalığı olan çocuklar genellikle  doğumdan sonraki  ilk birkaç ay içerisinde kendilerini  belli ederler. Nadiren  bebekte  doğumdan kısa bir süre sonra ciddi tansiyon düşüklüğü ve kan dolaşımının bozulması sonucu  acil bir durum olarak karşımıza çıkabilir. Kimi bebeklerde ise morarma (dudak, dil ve tırnak diplerinde) ilk belirtidir. Diğer bir grup kalp hastalığında ise sık nefes alma, nefes alma güçlüğü, iyi beslenememe, kilo alamama yada kilo kaybı ve aşırı terleme  ilk belirtiler olabilir.  Çok ciddi olmayan kimi rahatsızlılarda ise çoğu zaman çocuğun herhangi bir şikayeti yoktur. Bu tip rahatsızlıklar daha çok rutin muayneler sırasında kalpte “üfürüm” duyulması  sonucu yapılan tetkiklerde ortaya çıkar. Üfürüm kalp atışları arasında duyulan  ek bir ses anlamındadır. Kalp doktoru tarafından yapılacak muayne ve tetkikler sonrasında üfürümün herhangibir hastalığın habercisi olup olmadığının ortaya çıkacaktır. Çocuklarda  duyulan “üfürümler”in yarıdan fazlası “normal” yada “masum üfürümler” olarak adlandırılır, yani kalp tamamen normaldir ve bu üfürüm çocuğun ileride kalp hastası olma riskini arttırmamaktadır. Ancak bunların bir kısmı dışarıdan herhangi bir belirti vermeyen sinsi bir kalp rahatsızlığının habercisi olabilmektedir. Deneyimli bir çocuk kalp hastalıkları uzmanı muaynesi sonucunda bu üfürümün hangi gruba gireceğini büyük bir olasılıkla söyleyebilir ancak kesin tanı için  özellikle 2 yaşın altındaki çocuklarda ekokardiografik incelem   yapılması  önerilmektedir.

Konjenital Kalp Hastalıklarının tedavisi:
Hastanın büyüme gelişimesini engellemeyen ve/veya kendi kendine kapanma olasılığı olan küçük kalp delikleri, hafif derecede olan ve ilerlemeyen damar darlıkları yada kalp kapakçıkları ile ilgili bazı problemler dışında önemli doğumsal kalp hastalıkarını çoğunun tedavisi cerrahidir. Konjenital Kalp Hastalıklarının tedavisi oldukça spesifik ve titiz bir bakım gerektirmektedir. Çocuk kalp  hastalarının tedavisinde gerek ameliyathane gerekse  yoğun bakım şartları erişkin hastalardan önemli farklılıklar gösterir. Bu hastaların tedavilerinin başarı ile yapılabilmesi için çocuk kardiyolojisi, çocuk kalp cerrahisi ve çocuk anestezisinde uzman doktorlardan oluşan  deneyimli bir ekibin birlikteliği büyük önem taşımaktadır. Çok değil bundan yaklaşık  50 yıl öncesine kadar önemli kalp rahatsızlıkları ile doğan çocuklara harhangibir düzeltici ameliyat yapılması mümkün değildi. Ancak  özellikle son 30 yılda bu alanda yapılan çalışmalar ve ilerlemeler sonucunda bugün gelinen noktada birçok önemli kalp hastalığına erken dönemde müdahale edilebilmekte ve bu hastaların normal yada normale yakın bir hayat sürmeleri olası olmaktadır. Sanılanın aksine günümüzde çağdaş konjenital kalp cerrahisi uygulanan merkezlerimizde bir çok doğumsal  kalp rahatsızlığın cerrahi tedavisi başarıyla ve tam olarak yapılabilmektedir. Bu ameliyatlarda  hayati risk %1 ile %10 arasında değişmektedir. Cerrahi tedavi sonrası nispeten basit  konjenital kalp hastalıkları olan çocukların hemen hepsi ve  kompleks hastaların  bir bölümü erişkin yaşa gelmekte  ve normal yada normale yakın bir hayat sürmektedirler.

Kalbin bir yada birkaç odacığının, yada kalpten çıkan ana damarlar ve/veya kapakçıkların gelişmediği birden fazla ve daha kompleks  problemleri olan hastalarda ise  tam düzeltme her zaman olası olamamakla birlikte bu hastalarında büyük bir çoğunluğuna hayatlarını daha iyi şartlarda yaşayabilmelerine olanak sağlayan yardımcı ameliyatlar yapılmaktadır. Bu hastalarda doğal olarak ameliyat öncesi ve sonrasında hayati riskte daha yüksek olmaktadır. Günümüzde organ nakli yada genetik mühendislik alanlarındaki çalışmalar bu tür hastalar için bir umut ışığı olmakla birlikte henüz istenilen düzeye gelememiştir.

GİRİŞİMSEL KARDİYOLOJİ:
Günümüzde girişimsel kardiyolojik yöntemlerin konjenital kalp hastalıkarının tedavisindeki yeri çok hızlı bir şekilde artmaktadır. Örneğin  bir çok kapak yada damar darlıkları artık anjio labaratuarında  ameliyata gerek olmadan açılabilmektedir. Ayrıca  bazı damar açıklıkları ve kalp içi deliklerde cerrahiye gerek kalmadan kapatılabilmektedir. Girişimsel kardiyolojik yöntemler ile tedavi hastalara cerrahiye bağlı risklerden uzaklaşmak, hastanede kalış sürelerinin azalması ve insizyon izi olmaması gibi avatajlar sağlamaktadır. Tabiki bu işlemlerin de azda olsa hayati risk taşıdıkları unutulmamalıdır. Doktorunuzla konuşurken çocuğunuza uygulanması planlanan tedavi, bu tedavinin alternatifleri ve yarar ve zararları hakkında detaylı bilgi almak en doğal hakkınızdır.

Florence Nightingale Hastanesi, bünyesinde bulundurduğu  konjenital kalp hastalıklarının tanı ve  tedavisininde deneyimli, pediyatrik kardiyoloji, kalp cerrahisi ve anastezi doktorları ile  en yeni teknoloji ve olanakları kullanılarak hastalara bu alanda  kaliteli hizmet verebilen merkezlerin başında gelmektedir.

Uzm. Dr. Yalım YalçınPediyatrik  Kalp Hastalıkları Uzmanı
Dr. Siyami Ersek Göğüs Kalp Damar Cerrahisi ve
Kardiyoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Anasayfa | Dernek Hakkında | Beyin Göçü | Basında ABCD | Akademik Konular
Sağlık Bilgileri | Üye Doktorlarımız | Branşlar | Üye linkleri | İletişim