|
AŞI
BULAŞICI HASTALIKLARDAN KORUNMANIN EN ETKİN, EN UCUZ VE
UYGULANMASI EN KOLAY YÖNTEMİDİR.
Bu nedenle biz çocuk hekimleri, bulaşıcı hastalıklara
karşı aşılanmak her çocuğun hakkıdır diyoruz. Çocuklarda
aşı uygulaması üç amaçla yapılır; Çocuğu ciddi yan
etkileri ve ölüm riski olan hastalıklara karşı korumak
primer amaç olmakla beraber, aşılama oranını yükselterek
toplumdaki bulaşıcı hastalık salgınları önlenir ve
yaygın aşılama ile toplum düzeyinde bağışıklık sağlanır.
Toplum düzeyinde bağışıklık sağlanması ile aşılara karşı
kesin kontraendikasyonu olan çocukların da korunması
sağlanmış olur. Bilindiği gibi çiçek hastalığı dünyadan
aşılama sayesinde yok edilmiştir. Kızamık ve çocuk
felcinin de 2010 yılında dünyadan kaldırılması için
aşı kampanyaları sürdürülmektedir. Tetanoz aşısı
sayesinde tetanoz görülme sıklığı çok azalmıştır.
Aşı takvimi:
Her ülkenin Sağlık Bakanlığının saptadığı sık
görülen hastalıklar farklılıklar gösterebileceğinden,
üniversal olan difteri, boğmaca, tetanos ve çocuk felci
dışında bir çok aşı farklılıklar göstermektedir.
Ülkemizde Sağlık ocaklarında ücretsiz yapılan aşılar,
yukarda saydıklarım yanında hepatit B, verem(BCG) ve
kızamık aşısıdır. Ancak Sağlık Bakanlığının
karşılamadığı ama yine de her çocuğa yapılması önerilen
Hemafilus İnfluenza B , kızamıkçık-kabakulak, su çiçeği
ve hepatit A aşılarınında rutin sağlam çocuk muayeneleri
sırasında önerilen yaşlarda yapılması gereklidir.
Türk Pediyatri Kurumunun önerdiği aşılama cetvelinde;
hepatit B aşısı 0,1 ve 6. aylarda, Difteri-Boğmaca-Tetanoz-Çocuk
felci 2,4,6,18. aylar ve 4-6 yaşta, dT( difteri-
tetanos) 10-12 yaşında, Hemofius İnfluenza B aşısı
2,4,6, ve 18. aylarda, Hepatit A aşısı 2 ve 2,5 yaşında,
su çiçeği 1 yaşında, kızamık 9. ayda ,
kızamık-kızamıkçık ve kabakulak 15. ayda ve 4-6 yaşında
önerilmektedir.
ABD de her çocuğa 2,4,6 ve 12-15. aylarda yapılmakta
olan prevnar adlı pnömokok konjuge aşısı ülkemize de
yakın zamanda gelmiştir. Pnömokoklar çocukluk çağındaki
üst ve alt solunum yollarının bakteriyal
enfeksiyonlarının başlıca nedenidir. Pnömokok aşısı
rutin aşılama takvimine girdiğinden beri ABD de bu
enfeksiyonlarda belirgin azalma saptanmıştır. Ülkemizde
de bu aşı yaygınlaşırsa, bu enfeksiyonlarda azalma
olacağı şüphesizdir. Ayrıca grip aşısıda artık 6 ayın
üzerindeki tüm çocuklara önerilmeye başlanmıştır. 3
yaşın altında yarım doz ve ilk yapılan sene 1 ay arayla
2 doz önerilmektedir. 9 yaşın üzerinde ilk kez yapılsa
da tek doz yeterlidir.
Grip aşısının yaygınlaşması ile okullardaki ve
toplumdaki grip salgınlarının azaltılacağı
düşünülmektedir. Yuvalardaki ve evlerdeki çocuk
bakıcılarının da grip aşısı ve PPD kontrollerinin
mutlaka yapılması önerilmektedir.
Aşılardaki cıva içeriği:
Aşıların içeriğinde aktif bağışıklığı tetikleyen
antijenin yanı sıra bu antijenin taşındığı sıvı ile
koruyucu maddeler bulunur. Antijeni stabilize etmek
aşıda bakteri üremesini önlemek amacı ile thiomersol
gibi kimyasal maddeler, neomisin, streptomisin gibi
antibiyotikler kullanılır. Ülkemizde yakın zamanda bir
gazete haberi ile thiomersal in otizme neden olduğu
gündeme gelmiş ve bu da kamu oyunda büyük bir reaksiyon
oluşturmuştur. Bunun üzerine Türk Tabipler birliği ve
Türk Pediyatri Kurumu bir yazılı bir basın açıklaması
yapmıştır.
Aşı koruyucu maddelerinde biri olan Thiomersal, Etil
cıva maddesinin organik bir bileşiğidir ve 1930 lu
yıllardan beri özellikle çoklu aşılarda bakteri
üremesini engellemek için kullanılmaktadır. Halen Sağlık
Bakanlığının Türkiye genelinde uyguladığı DBT
(difteri-boğmaca-tetanos), Hepatit B, TT (tetanos), Td
(tetanos-difteri) aşılarında bulunmaktadır. Bu aşılar
Dünya Sağlık Örgütünün ve Sağlık Bakanlığının
benimsediği ulusal aşı takvimi doğrultusunda Sağlık
Ocakları ve Ana Çocuk Sağlığı Merkezlerinde ücretsiz
olarak tüm çocuklara uygulanmaktadır. Özel hastahane ve
muayenehanelerde yapılan ücretli olan tek dozluk kombine
aşılar ( DBT-IPV-HIB) ile hep B aşıları ise Thiomersal
içermemektedir.
İlk defa dünyada aşılardaki thiomersal'in otism ve
birtakım nörolojik durumlara sebep olduğu 2000 li
yılların başında gündeme geldi. O zamandan beri bu
konuda birçok bilimsel çalışma yapıldı. Dünya Saglik
Örgütü Aşı Güvenligi Genel Komitesinin (GACVS) yaptığı
ayrıntılı araştırmalar ışığında; Avrupa İlaç Ajansi (EMEA)
Patentli Tibbi ürünler Kurulu'nun (CPMP) Mart 2004'teki
çalışmasında da Thiomersal içeren aşılarla yapılan
bağışıklama ile özel nörolojik gelişim bozukluklari
arasinda bir ilişki olmadığı saptanmstir. Amerika
Birleşik Devletleri, otizm ile aşılardaki cıvanın
ilşkisinin kanıtlanmadığını belirtmekle beraber 2001
yılında thiomersal i aşı içeriğinden kaldırdı.
Aşıların yan etkileri ve kontraendikasyonları:
Aşılar ile uygulanan enfeksiyöz ajan, canlı
zayıflatılmış veya ölü inaktif olabilir. Kızamık,
kızamıkçık, kabakulak, su çiçeği ve oral polio aşıları
canlı zayıflatılmış virus aşılarıdır. Bu aşıların
uygulanmasından sonra aktif enfeksiyon gelişse de gerçek
hastalığa göre çok hafiftir. Ancak canlı aşıların,
bağışıklık sistemi baskılanmış bireylerde uygulanması
ağır hastalığa sebep olabileceğinden genellikle
kontraindikedir.
Tüm aşılardan sonra aşı yapılan yerde lokal reaksiyon ve
ilk 24 saat içinde ateş olabilir. Ağır anafilaktik
reaksiyon oldukça nadirdir ve eğer aşıya bağlı olduğu
düşünülürse aynı aşı tekrarlanmaz. Örneğin grip aşısı,
yumurta allerjisi olan veya ciddi reaksiyon geliştirmiş
kişilere yapılmaz. Hafif gribal enfeksiyon veya ateş aşı
yapılması için kontraendikasyon değildir.
Kuduz aşısı:
Kuduzla Temas Sonrası korunma Önerileri:
|
Hayvan türü |
Değerlendirme |
Temas sonrası profilaksi |
|
|
|
Köpek, kedi evcil hayvanların ısırıkları
veya salyalarıyla temas halinde |
Hayvan sağlıklı görünüyorsa ve 10 gün
gözlem altında tutulabiliyorsa |
Sadece hayvan kuduz belirtileri
gösterirse aşı ve serum önerilir |
|
|
Hayvan kuduzsa veya kuduz olduğundan
şüphe ediliyorsa |
Hemen aşılama ve kuduz serumu
yapılmalıdır |
|
|
Hayvanın durumu bilinmiyorsa veya
kaçtıysa |
Bölgenin halk sağlığı uzmanlarına
danışılarak hareket edilmelidir |
|
Yarasa, kokarca, rakun, tilki ve diğer
vahşi etoburların ısırıkları veya
salyalarıyla temas halinde |
Bu hayvanlar aksi ispatlanana kadar
kuduz olarak kabul edilir . |
Hemen aşılama ve kuduz serumu |
|
Fareler, sıçanlar ve tavşan |
Vaka bazında karar verilir |
Lokal halk sağlığı danışmanlarına
danışılarak bölgenin özelliklerine gore
karar verilir. Bun hayvanların
ısırıkları genelde kuduz aşısı
gerektirmez. |
|
|